آموزش بهداشت به کودکان

آموزش بهداشت به کودکان

آموزش بهداشت به کودکان

شیوع ویروس کرونا در ایران و شنیدن اخبارهای گوناگون و گاه ضد و نقیض، باعث شده اضطراب و نگرانی بین مردم افزایش پیدا کنه و همچنین باعث نگرانی شما والدین عزیز بشه، که مبادا خودتون یا فرزندانتون به این بیماری مبتلا بشین. مهم ترین عامل در زمینه ابتلا به این بیماری، عدم رعایت بهداشت فردی هست. شما باید سعی کنین که بهداشت رو به کودکانتون آموزش بدین. حالا ما در اینجا می­خوایم یه سری نکات آموزشی مهمی رو در مورد آموزش بهداشت به کودکان بهتون یاد بدیم.

گوینده: مریم علیمردانی

کودکان یا شیفته‌ی آب هستن یا ازش متنفرن. در هرصورت، وظیفه‌ی شما مامانا و باباهاست که روش مناسب و لذت‌بخشی رو برای رعایت نظافت فردی به کودکتون‌ آموزش بدین. وقتی درباره بهداشت صحبت می­کنیم، منظور ما، هم بهداشت فردیه و هم بهداشت جمعی. بهداشت فردی، یعنی رفتارهای بهداشتی که مربوط به هر فرد هست و از بروز بیماری در شخص جلوگیری می­کنه؛ مثل شستن دست‌ها، مسواک زدن، حمام و تمیز نگه داشتن لباس، که برای کودک عجیب و پیچیده به نظر میاد، اما برای شما بزرگترها کاملا عادیه. بهداشت جمعی هم رفتارهای بهداشتیه که در جمع گروهی و اجتماعی باید اجرا بشن تا جامعه از سرایت بیماری در امان باشه. به عنوان مثال: گرفتن جلوی دهان موقع عطسه، دور ننداختن خلط دهان در مکان‌های عمومی، و دور کردن منابع آلوده از محیط شهری.

والدین عزیز، کودکان و میکروب‌ها جدانشدنی هستن. درواقع عطسه، سرفه، آبریزش بینی و کثیفی دست ‌ها، واقعیت‌ هایی در زندگی روزانه کودکان هستن. هیچ‌ وقت برای آموزش کودکان درباره‌ میکروب‌ها و راه‌های تمیز و سلامت زود نیست. وقتی کودکان به سن نوجوانی می­رسن، تغییرات هورمونی باعث تولید چربی و بوی بدن می­شه. اگه شما به کودکتون بهداشت شخصی رو به خوبی آموزش داده باشین، نگرانی برای سلامتی کودکان در این سن رو نخواهی داشت. لازمه که کودکان در مهد کودک، مدرسه، خونه و هر جای دیگه، یاد بگیرن میکروب‌ها رو پراکنده نکنن.

کودکان به طور ذاتی آزاد، کنجکاو و بازیگوش هستن و به دستورات بهداشتی خیلی اهمیتی نمیدن و از طرف دیگه خطر عدم رعایت بهداشت برای سلامت جسمانی خودشون رو درک نمی­کنن. حوصله شنیدن نصیحت‌های پی‌درپی بزرگترها رو ندارن و از توصیه‌های شما سرپیچی می­کنن و چون مسائل بهداشتی اون­ها رو محدود می­کنه و همچنین به دلیل اینکه عدم رعایت رفتارهای بهداشتی، باعث جلب توجه از سمت شما والدین عزیز می­شه، باعث می­شه که کودکان به بهداشتشون اهمیت ندن. به همین دلیل آموزش رفتارهای بهداشتی به کودکان یکی از مسائل پر چالش به حساب میاد و هر چقدر سن کودک کمتر باشه، نافرمانی و لجبازی در کودک قوی ‌تر هست.

شما در طی آموزش، باید همیشه به کودک خود نظارت و توجه داشته باشین. نباید اجازه بدین کودکان در بهداشت شخصی و مراقبت از خودشون تنبلی کنن.

آموزش رفتارهای بهداشتی به کودک، همراه با اصل سواد بهداشتی یا سواد سلامت همراهه و این یعنی که اول شما والدین گرامی باید آگاهی لازم رو درباره اصول اولیه بهداشت فردی و جمعی داشته باشین و خودتون آموزش‌های لازم رو دیده باشین، تا بتونین این مسائل رو به کودکانتون مطابق با توان ذهنیشون آموزش بدین. والدین عزیز، شما می‌تونین رفتارهای بهداشتی یا سواد بهداشتی رو از طریق کتاب، کتابچه‌ های بهداشتی مراکز درمانگاهی و اینترنت آموزش ببینین و اون­ها رو به کودکتون یاد بدین. یادگیری مشاهده‌ای، بهترین روش آموزش کودک هست. مثلا کودکتون رو صدا بزنین و موقع انجام اون کار، کودک رو تشویق به اجرای اون کنین. این کار می‌تونه با خوندن شعر، شنیدن موسیقی باشه.

الگوی خوب بهداشتی برای بچه‌ها باشین!

موقع شستن دست‌ها، که در این باره به کودکانتون یادآوری کنین که فقط ۲ ثانیه نگه داشتن دست زیر شیر آب، به معنی شست و شوی دست نیست و اون­ها حتما باید ۱۵ ثانیه دست‌هاشون رو به وسیله صابون یا مایع دستشویی شست و شو بدن.

یه راه خوب برای عادت دادن کودکان به این که قبل از غذا و بعد از دستشویی ۱۵ ثانیه دست خود را با صابون به خوبی شست و شو بدن اینه که به اون­ها بگین تا زمانی که دو بار آهنگ تولدت مبارک رو نخوندی دستت رو نشور.

 درباره مسواک زدن به کودک طوری آموزش بدین که بعد از غذا خوردن، سطح زبان، درون گونه و سقف دهان رو هم با مسواک تمیز کنه. و حتی می­تونین مسواک مخصوص زبان رو برای کودکتون تهیه کنین.

برای اینکه مسواک زدن رو به کاری مفرح و جذاب تبدیل کنین، می‌تونین از یک ساعت شنی کوچک استفاده کنین و به کودک آموزش بدین که تا موقعی که مدت زمان ساعت شنی تمام نشده، به مسواک زدن ادامه بده.

از وسایل بهداشتی مخصوص کودکان با شکل مناسب کودک، مثل شانه و برس(که در این رابطه به اون­ها یاد بدین که چگونه موقع شانه کردن موهای سرش، گره‌های اون­ها رو آروم آروم باز کنه)، لیوان، صابون، شامپو، مسواک، حوله (مخصوصا برای کودکانی که از حمام کردن متنفرن و با شما جنگ و سروصدا میکنن)، استفاده کنین.

حمام کردن شبانه، یکی از بهترین روش‌ها برای آرام کردن کودک قبل از خواب هست. همچنین حمام کردن شبانه می‌تونه به کاهش بی قراری کودک موقع بیدار شدن از خواب کمک کنه.

همچنین می‌تونین جدولی برای کودکتون درست کنین و هربار که بدون گریه و بداخلاقی به حمام میره، ستاره یا برچسب عروسکی بر وی اون بچسبونین. سعی کنین هر بار که کودکتون رو به حمام می‌برین، از مشوق و محرک‌های جدید برای سرگرم نگهداشتنش استفاده کنین، تا کودک خودش برای بار بعد، داوطلب حمام رفتن بشه. به کودکان باز و بسته کردن شیر آب رو آموزش بدین تا ضمن آموزش بهداشت فردی، صرفه جویی رو هم به اون­ها آموزش داده باشین و همچنین مخلوط کردن آب سرد و گرم و نظافت محیط حمام رو به‌ خوبی یاد بدین. می‌تونین روش صحیح شامپو زدن به موها رو بهشون یاد بدین تا مطمئن بشین که کودک زیاد شامپو مصرف نمی‌کنه. بسیاری از کودکان، از ۶ سالگی خودشون می‌تونن به خوبی دوش بگیرن. شما کافیه روی شستن بدن و شامپو زدن نظارت کنین، تا به خوبی این کار رو انجام بدن. همچنین به کودک یاد بدین که از دمپایی مناسب حمام استفاده کنه، تا از لیزخوردن کودک جلوگیری بشه.

بهداشت ناحیه تناسلی رو به کودک یاد بدین. این کار مخصوصا در دختران خیلی مهمه. به کودکتون آموزش بدین که لباس زیرش رو هر روز عوض کنه و اونو به صورت جداگانه و نه قاطی با لباس های دیگه، بشوره. همچنین روش شستشوی اون­ها را هم آموزش بدین.

از شیشه اسپری الکل و ماسک‌های با طرح‌های کودکانه با رنگ‌های متنوع و کاراکترهای کارتونی استفاده کنین. روش کوتاه کردن و پاک نگهداشتن زیر ناخن‌ها رو به کودکانتون آموزش بدین. هم‌چنین لازمه که روش درست سوهان کشیدن دور ناخن‌ها رو هم یاد بدین تا موقعی که ناخن‌هاشون می‌شکنن، بتونن از عهده برداشتن قسمت‌های آسیب‌رسان ناخن بربیان.

مامانا، در برنامه شست و شو و نظافت فردی و جمعی به کودکتون، می‌تونین از همکلاسی یا همبازی‌های کودکتون کمک بگیرین و آموزش نحوه تمیز کردن لباس، کفش و شستن دست و صورت رو به صورت گروهی برنامه‌ریزی کنین و به هر کسی هدیه‌ای مانند صابون، خمیر دندان یا حوله بدین تا تشویق بشن و مسائل بهداشتی رو یاد بگیرن.

میتونین از کودکتون بپرسین که برای شما توضیح بده به چه دلیل باید بدن خودمون رو تمیز و پاکیزه نگه داریم و در این رابطه درباره بویی که از بدن استشمام می­شه و بیماری‌ها و درباره اینکه چه مواقعی لازمه بیشتر بهداشت رو رعایت کنیم، مثلا هنگام دستشویی رفتن یا دست زدن به غذاها، و درباره لوازم بهداشتی که معمولا باید به همراه داشته باشیم، ازش سوال کنین و نظراتش رو بپرسین.

والدین عزیز، نگاه کودکان به رفتارهای بهداشتی با نگاه شما متفاوت هست. کودکان تا چیزی رونبینن اون رو واقعی نمی­دونن. این مسئله باعث می­شه که میکروب و ویروس رو درک نکنن؛ چون برای اونها ملموس نیست. بنابراین می­شه اونها رو ملموس کرد و دید تازه‌تری به کودکان داد، هرچند درک جرم یا میکروب برای کودک دشواره. به عنوان مثال می­تونین کمی اکلیل رنگی روی دست کودک بریزین، بعد با صابون بشورین، اینجوری کودکتون متوجه می­شه که اکلیل‌ها، میکروب‌هایی بودن که با صابون ناپدید شدن.

میکروب‌ها به راحتی از طریق غشای مخاطی در چشم، بینی و دهان به داخل بدن منتقل و موجب بیماری می­شن. به فرزندانتون یادآوری کنین که با دست‌های آلوده به چشم‌هاش دست نزنه یا انگشتانش رو وارد دهان و بینیش نکنه.

همچنین بازی و ایفای نقش میتونه برای آموزش کودک مفید باشه. برای انجام این کار لازمه تا شما نحوه ورود ویروس به بدن، یا حتی شکل اون رو به صورت یه بازی ایفا کنین و بعد علامت بیماری مثل سرفه و عطسه و گلو درد رو نشون بدین و به کودک نقش پزشکی رو بدین که می­تونه شما رو درمان کنه؛ این روش اثر آلوده شدن به ویروس رو برای کودک ملموس‌تر می­کنه. همچنین قسمت های از بدن که ممکنه آلوده به ویروس باشن رو مثل دست‌ها، پاها، دهان، به کودک نشون بدین و نحوه تمیز نگه داشتن این نقاط رو به کودک آموزش بدین.

به کودک یاد بدین که هنگام سرفه یا عطسه از یه دستمال برای پوشاندن دهان و بینیش استفاده کنه. به اون­ها توضیح بدین که اگه دستمال در دسترسشون نبود، می­تونن دهان و بینی رو، با بازوی خود بپوشونن، تا مانع پراکنده شدن میکروب‌ها بشن.

هنگام آموزش به کودکان از جمله­های: احتیاط کن، یا بهتره مراقب باشی، تا سالم بمونی استفاده کنین و از گفتن عبارت هایی مثل مرگ در انتظارته، یا اگه دستت رو نشوری لولو تو رو می­خوره، اجتناب کنین، چون گفتن جملات ترسناک، نوعی مقاومت ذاتی در کودک ایجاد می­کنه و نتیجه معکوس می­ده.

آموزش رفتارهای بهداشتی به کودکان، باعث انتقال سواد بهداشتی به کودک و نسل‌های آینده می­شه. و نوعی مسئولیت اجتماعی رو در شخصیت کودک شکل می­ده. شما والدین عزیز الگوهای رفتاریتون رو به کودک نشون می­دین، و اون­ها الگوها رو به فرزندانشون منتقل می­کنن. در طول زمان، برخی رفتارهای بهداشتی مانند ماسک زدن، ممکنه تغییر کنن، اما خیلی از این رفتارها برای نسل‌ها باقی می­مونه، پس حسابی مراقب باشین.

به قلم الهام قویدل

 

 

 

لطفا نظر خودتان را با ما در میان بگذارید
الهام قویدل
الهام قویدل هستم. مشاور و روانشناس. همیشه عاشق علم روانشناسی بودم و دوس داشتم به آدمها کمک کنم تا بتونن بیشتر و بهتر از زندگیشون لذت ببرن. هیچوقت یادت نره که تو، فقط یک بار به دنیای میای، پس عاشق خودت باش و قدر خودتو بدون. چون تو بدون دلیل به این دنیا نیومدی و قطعا رسالتی داری. علاقه مند به حوزه نویسندگی هستم، خصوصا نوشتن طنز تلخ. من و همکاران عزیزم اینجا جمع شدیم تا بتونیم یه حال خوبی رو به تو هدیه کنیم.

مقالات مرتبط

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

15 − یک =