تشویق کودکان (قسمت اول)

تشویق کودکان (قسمت اول)

تشویق کودکان (قسمت اول)

هر انسانی به طور ذاتی خودش رو دوست داره و می­خواد که دیگران به شخصیتش احترام بذارن و ازش قدردانی کنند. تشویق کودکان و تقویت، یک رفتار مناسب با استفاده از یک سیستم پاداش دهی، به عنوان یک روش تربیتی استفاده می­شه. در واقع پاداش دهی، یک نوع تقویت مثبت هست. در دنیای کودکان، تشویق درست، به جا و به موقع، باعث رشد اعتماد به نفس در کودک می­شه، و شخصیتش رو می­سازه. درواقع تشویق، در نهاد کودک تاثیر فوق العاده ای داره و اون رو به انجام کارهای خوب ترغیب می­کنه و اگر کودک در کارهای خوب مورد تحسین قرار بگیره، به اون کارها متمایل می­شه و برعکس. بسیاری از کودکان، با وجود برآورده شدن خواسته هاشون، رفتار مناسبی ندارن. والدین این کودکان، در مقابل رفتارهای ناخوشایندشون، احساس ناتوانی می‌کنند. رفتارهای نامناسب مثل پرخاشگری کودک، بددهنی، گریه و بهانه گیری، در هر کودکی، می‌تونه علت‌های مختلفی داشته باشه. اما یکی از اصلی‌ترین علت ها، برآورده کردن خواسته‌های کودک، تحت هر شرایط و لوس کردن کودک هست. انتخاب یک سیستم پاداش دهی منسجم توسط والدین، رفتارهای صحیح رو به کودک آموزش می­ده. اما این سیستم پاداش‌دهی، باید با آگاهی لازم و رعایت نکات تربیتی توسط والدین صورت بگیره. اغلب والدین، پاداش دادن به کودکشون رو، مساوی با خریدن یک چیز می‌دونند. در حالی که تشویق کودک تنها با این روش، ممکنه حتی اثر معکوس داشته باشه و به یک باج دهی تبدیل بشه. در صورتی که تشویق کودکان و پاداش دهی به رفتارهای اون­ها، با روش صحیح و اصولی صورت نگیره، می­تونه به اندازه تنبیه بدنی آثار و پیامدهای غیر قابل جبرانی رو به دنبال داشته باشه.

گوینده: وجیهه مرادمند (واله)

تاثیر گذارترین نکته، تشویق کودک به کارهای درست هست مثلا به کودکتون بگید: تو تخت خوابت رو بدون اینکه از تو خواسته بشه، مرتب کردی و این عالیه. این جملات، کودک رو به رفتار هر چه بهتر تشویق می­کنه و مسلما نتایج بهتری نسبت به زمانی که کودک رو سرزنش می­کنید داره.

تشویق انواع مختلفی داره. می­تونه به صورت دلجویی باشه، یا حتی به صورت گفتن یه جمله و نگاه محبت آمیز. باید توجه داشت که تشویق به سن و درک کودک و نوع عمل اون بستگی داره.

تشویق، زمانی موثر واقع می­شه که اصولی رو در رابطه با اون رعایت کنیم، مثل:

  1. علت تشویق باید برای کودک مشخص باشه. هنگام تشویق، کودک باید بفهمه به خاطر چی مورد تحسین قرار گرفته.
  2. پاداش معمولا به منظور نتیجه و پیامد پیشرفت و موفقیت پرداخت می­شه و با رشوه فرق داره، که معمولا قبل از انجام دادن عمل پرداخت می­شه. تشویق بدون دقت، ممکنه به صورت رشوه ظاهر بشه و اعمال کودک به پاداش وابسته بشه و کودک پرتوقع و طلبکار تربیت بشه، و در همه جا انتظار پاداش عملی یا معنوی داشته باشه. بنابراین تشویق نباید شکل رشوه به خودش بگیره که در این صورت اثر مثبت و سازنده ای نداره.
  3. پاداش در صورتی موثره که متناسب با عمل کودک، و به موقع و بلافاصله اعمال بشه.
  4. تشویق باید هر چند وقت یکبار و در برابر کارهای برجسته کودک باشه، نه به صورت همیشگی و برای هر کاری. چون در این صورت تشویق تاثیر خودش رو از دست می­ده.
  5. تشویق برای دلخوشی نباشه، بلکه کار کودک واقعا قابلیت تشویق رو داشته باشه.
  6. والدین عزیز توجه کنید که موقع تعریف از کودکتون، به نکات منفی اون اشاره نکنید. مثلا نگین: آفرین من اصلا فکر نمی­کردم تو بتونی این کار رو انجام بدی!!!.
  7. به نکات مثبت وجود فرزندتون توجه کنید. اگر کودکتون در یک زمینه خاص توانایی و استعداد داره، حتما اون رو شناسایی کنید و با تشویق اون، باعث ایجاد پشتکار و میل به تمرین بیشتر در کودکتون بشید.
  8. تشویق نباید از حد اعتدال تجاوز کنه. چون ممکنه کودک رو به خودبینی و خودستایی گرفتار کنه. وقتی که بچه ها رو تحسین می­کنید، بچه ها به خوبی متوجه این نکته می­شن که آیا واقعا کار خوبی انجام دادند و شایسته تعریف و تمجید هستند یا نه!. مثلا گفتن این جمله که: تو نابغه ای!، تعریف اغراق آمیزی هست و هیچ تاثیر مثبتی نداره.

انواع پاداش و روش‌های تشویق کودکان

والدین عزیز، شما به طور کلی از 4 طریق می­تونین کودکتون رو تشویق کنید. هر کدوم از این روش‌ها، یکی از ابعاد وجودی کودک رو در بر می‌گیره، و بخشی از نیاز‌های کودک رو تأمین می‌کنه. برای تقویت رفتارهای کودک بهتره از هر چهار نوع پاداش در موقعیت‌های مختلف و همراه با یک سبک فرزندپروری مناسب استفاده کنید.

پاداش و تشویق احساسی

کودکان مثل همه انسان‌ها نیاز به محبت دارند. توجه به کارهای خوب کودک و دیده شدن، از نیازهای اوست. در آغوش گرفتن کودک، تماس چشمی، لبخند زدن، نوازش کردن و بوسیدن، از بارزترین روش‌هاییه که شما والدین عزیز می­تونین به کودکتون محبتتون رو ابراز کنید. گاهی در جمع، برای اینکه مستقیم کودک رو مرکز توجه قرار ندید، می‌تونید با چشمک زدن‌ها یا لبخندهای رمزی بین خود و کودکتون، تایید و توجهتون رو به کودکتون نشون بدید. ایجاد اعتماد به نفس در کودک، کاملا به عهده خانواده اس و اگر لطمه ای به اعتماد به نفس کودک وارد بشه، به سختی قابل جبرانه. در زمان تشویق، باید کاملا دقت کنید که کودکتون بخاطر کارهای درست و پیشرفت‌هاش مورد تشویق قرار می‌گیره. اگر برای آرام کردن عصبانیت و داد زدن کودک، یا ممانعت از رفتار اشتباه، به او پاداش توجه و نوازش بدید، کودک در موقعیتی متعارض قرار می­گیره و اعتبار و اقتدار شما والدین ممکنه خدشه دار بشه و کودک لوس می­شه.

پاداش و تشویق کلامی

پاداش کلامی، یکی از مهم‌ترین و موثرترین نوع تشویق و پاداش هست. کودک یا به طور کلی انسان‌ها، در هر سنی، نیاز به شنیدن تعریف و تایید دیگران دارند. این مورد، مخصوصا در مقابل دیگران، به اعتماد به نفس و عزت نفس کودک بسیار کمک می‌کنه و باعث ایجاد حس مفید بودن و ارزشمندی در اون میشه. در این نوع پاداش، سعی کنید رفتاری که باعث پاداش کلامی می­شه رو برای کودک توضیح بدید و کاملا رفتار رو توصیف کنید. دقت کنید به کوچک‌ترین تلاش‌ها و پیشرفت‌های کودک توجه کنید و به اون­ها پاداش بدید، تا رفتار برای کودک به عادت تبدیل بشه. سپس به مرور زمان می­تونید پاداش اون رفتار رو کم و قطع کنید. چون اون رفتار در کودک نهادینه شده و شکل گرفته و دیگه نیازی به تقویت نداره. اما بهتره که هر از گاهی، همون رفتار تشویق بشه.

به قلم الهام قویدل

 

 

 

لطفا نظر خودتان را با ما در میان بگذارید
الهام قویدل
الهام قویدل هستم. مشاور و روانشناس. همیشه عاشق علم روانشناسی بودم و دوس داشتم به آدمها کمک کنم تا بتونن بیشتر و بهتر از زندگیشون لذت ببرن. هیچوقت یادت نره که تو، فقط یک بار به دنیای میای، پس عاشق خودت باش و قدر خودتو بدون. چون تو بدون دلیل به این دنیا نیومدی و قطعا رسالتی داری. علاقه مند به حوزه نویسندگی هستم، خصوصا نوشتن طنز تلخ. من و همکاران عزیزم اینجا جمع شدیم تا بتونیم یه حال خوبی رو به تو هدیه کنیم.

مقالات مرتبط

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

12 − 8 =